1915 Çanakkale Köprüsü'nde kule üstlerindeki geçici çeliğin söküm yöntemini hazırlamıştık. İnceleyen, söküm sırasını kule asansörünün sökülme tarihine göre yeniden düzenlememizi istedi. Güney tarafa o asansörden erişiliyordu. Peki asansörün sökülme tarihi değişirse güney tarafın sırası ne olacaktı?
Güney taraf asansör sökülene kadar yerinde kalacaktı. Üç hafta sonra sıra yine değişti ve önce ırgatlar ve destekleri söküldü. İlk çizimi açıp parça numaralarını takip etmek bu değişikliği açıklamaya yetmez. Yapım metodunda hangi tarihte hangi erişimin açık olduğunu ve sıra değiştiğinde ekibin nereden çalışacağını da görmek gerekir.
Çanakkale'deki söküm ve Boğaziçi Köprüsü'ndeki çatlak tamirleri için gelen inceleme yorumları, yapım metodunu göndermeden önce nereye bakmamız gerektiğini gösteriyor.
Söküm sırasını erişime göre kurun
Çanakkale'de inceleyenlerin bir başka yorumu, söküm metodunun önceki geçici yapı planından geliştirilmeden aktarıldığı yönündeydi. O plan çeliğin nasıl kurulduğunu anlatıyordu. Söküm için elimizdeki vinçle parçayı hangi yönde alacağımızı ve o gün ekibin parçaya nereden erişeceğini yeniden belirlemek gerekiyordu.
Kule üstleri ve ankraj blokları için hazırladığımız söküm metodu Ağustos 2022'de üç kez yayımlandı. İş sürerken eylülde ve kasımda yeniden sunuldu. Erişim tarihi veya kaldırma düzeni değiştiğinde, çizimde hangi adımların bundan etkilendiği de gösterilmeli.
Kaldırma noktasını çizimde ve sahada kontrol edin
Çanakkale'de metodu inceleyen mühendisler bütün kaldırma noktalarının çizimde ve sahada kontrol edilmesini istedi. Kaldırma ekipmanı ve mapalar sahada bulunan duruma göre tanımlanacaktı. Saha gezisinden sonra noktaların yeniden değerlendirilmesini istediler. Çizimde ayrıca kaldırma ve indirmede neyin nereye bağlandığı, her çerçeve ve platformun ağırlığı ile ırgat ağırlığının halata dahil olup olmadığı gösterilecekti. İncelemede sapanın kaldırma mapası yerine kullanılmasına da itiraz edildi. Keskin köşe sapana zarar verebilir, bağlantı biçimi de sapanın taşıma kapasitesini düşürebilir.
Kule tepesindeki 1 numaralı bent bloğu için hazırladığımız planda parçanın net ağırlığı 5,50 tondu. Kanca bloğu ve donanımla birlikte brüt yük 7,18 tona çıkıyordu. Planda, kule üstü vincinin 25 m yarıçapındaki güvenli çalışma yükünün 20 ton olduğu belirtilmişti. Sahada vinç farklı bir noktada kurulursa, bakılacak değer gerçek çalışma yarıçapındaki kapasitedir. Plan notu da bu kontrolü istiyordu.
İnceleyenin istediği belgeyi iş adımına bağlayın
Boğaziçi Köprüsü'nün ortotropik tabliyesindeki çatlak için tamir yöntemini müşavir hazırladı, tamirleri ise bizim ekiplerimiz yaptı. Müşavir Mart 2014'te Tip 1 revizyonunu “Düzelt ve Geri Teslim Et” damgasıyla geri gönderdi. İstenen belgeler arasında her çatlağın yeri ve boyutu, imalat çizimleri ve kalite kontrol planı yer alıyordu.
Takviye plakası, kaynaklardan 24 saat sonra yapılacak manyetik parçacık testi tamamlandıktan sonra monte edilecekti. Bu sıra, testin iş programındaki yerini belirliyordu. Müşavir, yeniden kaynaktan önce nervürün diyaframa dört noktadan puntolanmasını ve plakanın altında kalan boyanın, çelik çeliğe temas etmesi için kazınıp altındaki çeliğin parlak yüzeyinin de görünmesini istedi. İşi tarif eden çizim, kontrol yöntemi ve sıradaki adımın ne zaman başlayacağı aynı sunumdan takip edilebilmeliydi.
Tip 2, 3 ve 4 için ilk sunum da Nisan 2014'te aynı damgayla döndü. Müşavir metodu İngilizce ve Türkçe olarak yeniden istedi. Onaylanan yöntem revizyon 03 oldu.
Cıvata çözülmezse ne yapılacağını baştan yazın
İnceleyen, tork makinesiyle çözülmeyen cıvatada ne yapacağımızı sordu. Cevabı yapım metoduna yazdık. Kriko ve gereken diğer ekipmanlar da sonraki revizyonun listesine eklendi. Saha ekibinin o anda ihtiyaç duyduğu bilgi, hangi yönteme geçeceği ve gerekli ekipmanın nerede hazır olacağıdır.
İnsan gücü planını faaliyetlere, ekipman planını ise çalışma yerine göre ayırdık. İki kule, iki ankraj ve kuru havuz için dağılımı gösterdik. Kaldırma ekipmanı sertifikalarını ve mobil vinç bilgilerini ekledik. Gece çalışması sorulduğunda, görüşmenin ardından tüm faaliyetler için iki vardiya kararı alındı.
Her parçanın ineceği yeri gösterin
Kule üstünden indirilen parçalar tabliyedeki bir boşluktan geçiyordu. İnceleyen, geçişin nasıl kontrol edileceğini sordu. Kaldırma ve indirme sırasında boşluğun çevresine sapancı yerleştirdik. Parçaların ineceği yerin planda gösterilmesi istendi. Kuru havuzdaki boşaltma için de ayrı bir plan verdik. Ekipman orada hazır tutulacak, vinç kapasitesi saha koşullarına göre kontrol edilecekti.
İnceleyen kalıcı yapıyı nasıl koruyacağımızı da sordu. Cevabımız ilgili bölgeyi örtmekti. Kule tepesindeki bloklardan birinde yapılacak kesim işi, test ve tamir, projenin kalite güvence ve kontrol prosedürlerine göre değerlendirilecekti. İndirme sırasında yüke yakın, trafiğe açık bir şerit de vardı. İniş güzergâhını okurken boşluk, kalıcı yapı ve açık şerit birlikte değerlendirilmelidir.
Aynı yapım metodu iş sağlığı ve güvenliği incelemesinden 17 yorumla döndü. Yorumlarda üç soru tekrarlandı. Ekip oraya nasıl ulaşacak? Malzemenin düşmesi nasıl önlenecek? Bir işçiyi oradan nasıl kurtaracağız?
Tasarım ve onay kimin işi?
Kalıcı yapının tasarım sorumluluğu tasarımcısında kalır. Kendi geçici yapılarımızı tasarlar, detay çizimlerini tasarımcının çözümüne göre hazırlarız. Yöntemi müşavir veya tasarımcı onaylar. Tahribatsız muayeneyi ve kaldırma ekipmanının üçüncü taraf muayenesini bağımsız taraflar yapar.
Sunmadan önce
Ölçü. Çatlağın yeri ve boyutu kayıtta mı? Kaldırma noktası sahada kontrol edildi mi?
Kaldırma. Planda her parçanın donanım dahil ağırlığı, çalışma yarıçapı ve o yarıçaptaki vinç kapasitesi var mı?
Sıra. Asansör veya platform programdan erken çıkarsa hangi adım değişecek?
Yedek plan. Cıvata çözülmezse ekip ne yapacak? Gerekli ekipman nerede hazır olacak?
İniş. Parça nereye inecek? Güzergâhta kalıcı yapı veya açık trafik şeridi var mı?
Kontrol. Sertifikalar, kaynak ve test yöntemleriyle kalite kontrol planı ilgili iş adımına bağlandı mı?
Erişim ve kurtarma. Ekip çalışma yerine nasıl ulaşacak, malzeme düşmesi nasıl önlenecek ve kurtarma nasıl yapılacak?
1915 Çanakkale Köprüsü'nde ana yüklenicinin kabul ekibi 30 Ocak 2023'te teslim alma belgesini eksik kalem olmadan düzenledi. Boğaziçi Köprüsü'nde Temmuz 2017'de imzalanan kesin kabul tutanağında kabule engel bir durum bulunmadığı kaydedildi.
Yapım metodunu göndermeden önce montaj veya söküm sırasını saha programının yanına koyun. İlk erişim kısıtının hangi iş adımını değiştirdiğini bulun. Ekip o gün parçaya ulaşamıyorsa sırayı ya da erişim düzenini değiştirip çizime işleyin. Çizimleri ve saha kısıtlarını gönderirseniz hangi iş adımlarını ve kontrolleri yapım metodumuzda göstereceğimizi birlikte belirleyelim.
