Çelik ağırlıklı bir yapıda betonarme, çelik ve cepheyi ayrı ayrı ihale etmek mantıklı olabilir. Her iş kendi uzmanına gider, her fiyatı ayrı ayrı karşılaştırırsınız. Peki çelik betona oturduğunda o birleşme noktasını kim kontrol edecek?
Çelikçinin imalat çizimiyle betonarme çizimini kimin karşılaştıracağı baştan belliyse ayrı sözleşmelerle ilerleyebilirsiniz. Bu iş sahaya kaldıysa, iki yükleniciden de kendi çizimine uygun imalat yaptığını duyabilirsiniz. O sırada montaj ekibi, çeliği yerine oturtmak için karar bekler.
Bizim tek sözleşmeyle üstlendiğimiz işlerde çelik karkas, karkasın oturduğu betonarme, çatı ve cephe aynı iş programı içinde ilerler. Bu işlerin birleştiği yerlerde koordinasyon da bizdedir. Projelerimizin çoğunda yapıyı işverenin mühendisleri tasarlar, biz de onların çizimleriyle inşa ederiz.
Çelik ağırlıklı yapıda iş nerede bozulur
İkitelli'de 19.814 m²'lik bir sosyal tesis ve ticaret merkezini kaba inşaat aşamasında devraldık. İlk aşama ayrı bir sözleşmeyle yapılmıştı. İşverenin denetim birimiyle sahada üç tespit yaptık. Çatı çeliği güçlendirilmesi gerekiyordu, çevre istinat duvarı altyapı hatlarıyla çakışıyordu ve ıslak hacimler statik projeyle uyuşmuyordu.
Bu üç tespit de sonraki işe başlamadan önce bir karar gerektiriyordu. Mesela istinat duvarını kendi çiziminden kontrol etmek yetmiyordu. Duvarın konumunu altyapı güzergâhıyla birlikte görmek gerekiyordu. İki iş aynı sözleşmedeyse bu karşılaştırmayı kimin yapacağı baştan bellidir. Çakışmayı erken görmek için o kişinin iki çizimi de eline alıp sıradaki işe başlamadan önce kontrol etmesi gerekir.
Sözleşme neyi kapsar
Çelik ağırlıklı bir yapıda sözleşmemiz genellikle şu işleri kapsar.
Çelik karkas. İmalat çizimleri, çelik tedariki, imalat yönetimi, montaj ve birleşimler.
Karkasın oturduğu inşaat işleri. Hafriyat, temeller, betonarme bodrum ve kompozit döşemeler.
Çatı ve cephe. Sözleşmede tarif edilen çatı ve cephe uygulamaları.
Kapsama alınan diğer işler. Tesisat, ince işler ve peyzaj.
Çeliği kendi ekiplerimizle; gereken işlerde yönettiğimiz alt yüklenicilerle monte ederiz. İnşaat, tesisat ve ince işleri yönettiğimiz alt yükleniciler yapar. Bu işleri kendi muayene ve test planımız (ITP) ve kontrol formlarımızla denetleriz.
Eyüp'te bir sağlık bilimleri fakültesi ve poliklinik binasının işlerini 47 pakete böldük. Yıkım ve sökümden yükseltilmiş döşeme ve kurşun kaplamaya kadar her paketi, bizim koordinasyonumuzda onaylı bir uzman alt yüklenici yaptı. İmalat çizimleri, alt yüklenici koordinasyonu ve elektrik ile mekanik sistemlerin test edilmesi ve devreye alınması bizde kaldı.
Sözleşme neyi kapsamaz
Yapı tasarımı, projelerimizin çoğunda işverenin mühendislerindedir. Biz uygulamayı onların çizimlerine göre yaparız. İmalat çizimleri ve ayrıca üstlendiğimiz uygulama projeleri sözleşmede yazar.
Proses ekipmanını ve üretim hattını tedarik etmeyiz, tasarlamayız, devreye almayız. İşveren isterse üreticinin gözetiminde montaj işçiliğini üstleniriz. Çorlu'daki bir metal fabrikasında hat makinelerini bu şekilde monte ettik.
Çeliğin imalatı, sorumluluğumuzda EN 1090 sertifikalı anlaşmalı imalat atölyelerinde yapılır.
Tesisat ve ince işlerin kapsamı projeye göre değişir. Yukarıda bahsettiğimiz sosyal tesis ve ticaret merkezi projesinde ikisi de sözleşmemizdeydi. Aşağıdaki iş merkezinde ise temel seviyedeki tesisat altyapısı sonradan eklendi. İnce işler ve diğer tesisat işleri kapsam dışı kaldı.
Tek sözleşme, tek fatura demek değildir
Bir yüklenici, tüm alt sözleşmeleri elinde tutarken, işlerin birleştiği yerlerdeki kararları işverene bırakabilir. Teklifleri karşılaştırırken şu üç sorunun yanıtını yazılı olarak isteyin.
Çelik imalat çizimini kim hazırlıyor ve imalat başlamadan önce betonarme, çatı ve cephe çizimleriyle kim karşılaştırıyor?
İş sürerken kapsam büyürse, ek iş aynı sözleşmeye mi giriyor, yoksa yeni bir sözleşme mi gerekiyor?
Alt yüklenicinin işi kimin muayene ve test planına göre kontrol ediliyor? Kontrol kaydını kim imzalıyor?
Çizimleri uzlaştırmak veya saha kontrolünü tamamlamak işverene kalıyorsa o işin koordinasyonunu kendi programınızda da planlayın. Ek iş için ayrı bir sözleşme gerekiyorsa, o paketin teslim tarihini ve bitişik işleri kimin takip edeceğini de yazın.
Bir proje: İkitelli'de bir iş merkezi
İkitelli'de 8.093 m²'lik bir iş merkezinin taşıyıcı sistemini, çatısını ve cephesini ana yüklenici olarak tek bir sözleşmeyle yaptık. Hafriyat, fore kazıklı iksa, betonarme bodrum ve temeller, çelik karkas ve kompozit döşemeler kapsamımızdaydı. Yapı ruhsatında yapı müteahhidi de bizdik.
Çelik karkas, sözleşmemiz kapsamında yapılan betonarme döşemeye oturdu. İmalat çizimlerini biz hazırladık ve ardından malzemeyi tedarik ettik. İmalat ise sorumluluğumuzda anlaşmalı bir imalat atölyesinde yapıldı. Sahada yaklaşık 412 ton ağırlığındaki 1.160 parçayı bulonlu bağlantılarla monte ettik. Kompozit döşemeleri aynı iş programında trapez sac, stud ve betonla tamamladık.
İş sürerken işveren temel seviyesindeki tesisat altyapısını, çatı parapetlerini ve derelerini, çelik hatıllı gazbeton duvarları ve cepheyi aynı sözleşmeye ekledi. Cephenin uygulama projesini ve teknik şartnamesini de biz hazırladık.
Kabul heyeti 31 Temmuz 2025'te işleri sahada inceledi. Tutanakta, işlerin sözleşmeye ve eklerine uygun olduğu, kabule engel bir eksik veya kusur bulunmadığı kaydedildi.
Teklifleri yan yana koyduğunuzda önce çeliğin betona oturduğu detayı açın. Çizimleri kimin karşılaştıracağını ve sahada bir ölçü uyuşmazlığı olursa kimin karar vereceğini sözleşmeden önce belirleyin. Bu iki iş ayrı paketlere ayrılıyorsa, sorumluyu ve kontrol tarihini ihale öncesinde yazın. Çizimleri ve iş programını gönderirseniz, çatı ve cephe dahil, hangi birleşme noktalarının kapsamımıza gireceğini birlikte belirleyebiliriz.
